مدیر مخابرات استان لرستان همین چند روز پیش در بحبوحه قطعی اینترنت در مراسمی گفت که فیبر نوری نقش پررنگی در اقتصاد دیجیتال کشور دارد. اگرچه زمان مناسبی برای این اظهارنظر نبود اما او درست میگفت. فیبرنوری، تاثیر قابل توجهی بر رشد و توسعه اقتصاد دیجیتال دارد و بدون زیرساختی پرسرعت و پایدار، رشد اقتصادی تقریبا ناممکن است.
با این حال، واقعیتی که باعث شد بروکراسی فولادی موجود در دولت، مجلس و دیگر نهادهای ذیربط، نرم شوند تا قوانین محکم با بودجه بزرگی برای احداث شبکه فیبرنوری موسوم به FTTx در سراسر کشور اختصاص پیدا کند، نه نقش آن بر توسعه اقتصاد دیجیتال بلکه واقعیتی بود که دولت بهخوبی موفق به بیان و تبیین آن شده بود.
دسترسی به اینترنت از طریق ارائهدهندگان در خارج از کشور بازار بزرگ ارتباطات را از دسترس فعالان این حوزه خارج میکند
در واقع عقلای قوم به این نتیجه رسیدند که همزمان با سرعت و جهت پیشرفت فناوری، در صورت در دسترس نبودن شبکهای سریع و پایدار، مردم به سمت استفاده از ارائهدهندگان خدمات اینترنت غیر مستقر چون استارلینک میروند که پایه فعالیت آن در کشور دیگری است.
اگر اینطور شود، نهتنها بازار بزرگ ارتباطات از دسترس فعالان این حوزه خارج میشود و تبعات عمیق و غیر قابل جبرانی، چون بیکاری و رکود اقتصادی گسترده در کشور دارد، بلکه حاکمیتپذیری اینترنت و ارتباطات نیز بهطور کامل از بین میرود.
همان اصل مهمی که باعث شد در زمان ورود اپراتور دوم تلفن همراه، ترکسل جایش را به ایرانسل بدهد و در مزایده بهاصلاح خصوصیسازی شرکت مخابرات ایران، با نااهل شناخته شدن شرکت ایکس، در نهایت شرکت ایگرگ بهعنوان برنده معرفی شود.
با در نظر گرفتن جوانب امر، احداث شبکه فیبرنوری در شهرهای کوچک و بزرگ سراسر کشور در دست اجرا قرار گرفت و با تصویب مجلس صندوقی با سرمایه ۲ هزار میلیارد تومان پول ایجاد شد تا دولت امکان تامین بخشی از سرمایه مورد نیاز اپراتورها برای احداث شبکه فیبرنوری را در قالب مشوقهای قانونی، داشته باشد.
طرح جایگزینی سیم مسی با فیبرنوری ۵ میلیارد دلار هزینه دارد
شرکت مخابرات ایران نیز که امروز در قالب بخش خصوصی مشغول به فعالیت است، در طرح جایگزینی سیم مسی با فیبرنوری، برآورد کرده که با وجود داشتن زیرساختهای قبلی، ۵ میلیارد دلار سرمایه برای این پروژه بزرگ نیاز دارد که با دلار ۱۴۰ هزار تومان، ۷۰۰ همت یا ۷۰۰ هزار میلیارد تومان می شود. همین اعداد مشخص میکند که پروژه بزرگ فیبرنوری که بهنوعی تغییر زیرساخت ارتباطی کشور به حساب میآید، چه میزان برای کشور و دولت اهمیت دارد.
حالا با این مقدمه، کافیست نگاهی به آخرین وضعیت جستوجوی دو کلمه «استارلینک» و «فیبرنوری» در گوگل بیندازیم:
فاصله میان میزان جستوجوی این دو کلمه، فاصلهای است معنادار که از زمان قطعی اینترنت، ایجاد شده و هر روز هم بیشتر میشود.
گذشته از این که قطع اینترنت جهانی چقدر خسارت، هزینه و عدمالنفع در بخش دولتی و خصوصی به جای گذاشته است، میتوان با احتمال بالا پیشبینی کرد که پروژه بزرگ فیبرنوری که یک مگاپروژه در راه توسعه کشور محسوب میشود، دیگر مثل سابق خواهان ندارد و اگر قافیه را به اینترنت ماهوارهای بهعنوان یک رقیب جدی نباخته باشد، اما بازی را تا الان سه بر هیچ عقب افتاده است!
مردم و کسبوکارها نیازشان به اینترنت را در بازارهای غیررسمی و قاچاق تامین میکنند
نباید فراموش کنیم این آمار در حالی رخ میدهد که اینترنت ماهوارهای که عموم مردم آن را با استارلینک میشناسند هنوز بهطور همهگیر، فناوری دایرکت تو سل خود را اجرایی نکرده و مردم و کسبوکارها نیاز دارند تا با صرف هزینهای قابل توجه، تجهیزات آن را از بازارهای غیررسمی و قاچاق تامین کنند!
بیش از ۱۷ روز است که اینترنت بینالملل قطع شده و با وجود اظهارنظرهای مختلف، هنوز مشخص نیست که بالاخره کی قرار است اتصال دوباره برقرار شود و مردم بتوانند به شرایط گذشته بازگردند.
تا به امروز چندین مقام رسمی ردهبالا، از جمله معاون علمی و معاون اجرایی رییسجمهوری و همچنین چند تن از نمایندگان مردم در خانه ملت خبر از اتصال مجدد اینترنت دادهاند اما هیچکدام آنها محقق نشده است.
باید دید در شرایط کنونی، عقلای قومی که آن روز توانستند ضرورت احداث شبکه فیبرنوری شهری را در مراکز اصلی تصمیمگیر کشور تبیین کنند، امروز چه تدبیر میکنند و چطور میتوانند فاصله ایجادشده در ذهنیت جامعه را جبران کنند تا بازار ارتباطات کشور از مسیر فروپاشی کامل نجات پیدا کند.
